Life Skills #11 – Beroepe, vakkeuses en 40 jaar

Standard

In my vorige blog-les wat ook oor die Lewensoriëntering-tema, Beroepsvoorligting, gehandel het, het ek ses vrae uitgelig wat handig is om jouself voortdurend af te vra wanneer jy met beroepsoek besig is:

  1. Wat is jou pokèmon specialities?
  2. Wat is die meeste fun?
  3. Wat gee vir jou geld/status/mag?
  4. Wat bied jou die meeste sekerheid?
  5. Waar beteken jy die meeste vir ander?
  6. Wat gee jou die meeste vryheid?

Dit is nogals heavy vrae, én daar is heelwat van hulle.  Hoe nou gemaak as jy in graad 9 is en alreeds moet vakke kies?  Of nou in graad 11 is en moet begin dink aan naskool?

Verlengde tydskale van grootmenswees

Miskien solank eers ‘n gerusstelling – jy hoef nie onmiddellik in graad 9 alreeds al die antwoorde te hê op die vrae wat hierbo gevra word nie.  Inteendeel, jy as mens is nog aan die groei en ontwikkel – jy sal nog baie kere die vrae oor-beantwoord, en waarskynlik selfs nuwe vrae uitdink ook.

As jy nog jonger as twintig is, dan het jy eintlik maar nog vrek kort geleef.  Jy was kind tot so dertien of veertien, en het eers nou onlangs begin selfstandig dink en reëls en waardes begin bevraagteken.  Noudat jy as jongmens grootmens word, sal jy besef dat jy met heeltemal ander tydskale begin werk as waaraan jy tevore gewoond was.

Voorskool was ses jare.  Laerskool sewe.  Hoërskool vyf.  ‘n Graad of grade naskool is drie tot nege jaar.  Dan is jy nog steeds bloedjonk t.o.v. die werksmark – vroeg twintigs.  As jy eers in jou twintigerjare begin werk, sal jy jouself nog vir sowat veertig jaar in die beroepswêreld bevind!

Veertig jaar lank werk – dis moeilik om jouself dit in te dink!

Maar moenie bang wees nie – stel jouself gerus; jy het veertig jaar om jouself so goed as moontlik op te lei en verskillende vaardighede aan te leer om so ‘n sinvolle, pret, goed-betaalde beroep te beoefen as wat vir jou moontlik is.

Baie jongmense laai onnodige stres op hulleself deur hulself te vergelyk met die kitsroem-jongmense op TV.  En dink dan dat hulle die absolute kortste pad tot “sukses” moet vind.  En dat hulle keuse in graad 9 dus alreeds alles bepaal.

Dit is nie so nie.

Jy kan sleg doen in skool, “verkeerde” vakke kies, horrible goed aanvang en nog steeds genoeg tyd hê om te recover en te werk aan ‘n pensioenfonds vir die dag dat jy oud is.  Hiermee probeer ek nie sê jy moet onverskillig wees nie: kies nog steeds die mees sinvolle vakke; beredeneer logies oor jou verskillende opsies, maar moenie aanvaar dat daar ‘n “korste” pad na rykdom en roem en lewensvervulling is nie.  En moenie jou gesondheid met sigarette en drank permanente skade aandoen nie.

Vakkeuses vir graad 10

Tans moet alle leerders een Huistaal neem, Lewensoriëntering, Wiskunde of Wiskundige Geletterdheid, en ‘n Eerste Addisionele Taal of nog ‘n Huistaal.

Daarna het jy verskeie opsies: Xhosa, Duits, Frans, Kuns, Drama, Musiek, Aardrykskunde, Geskiedenis, Lewenswetenskappe, Fisiese Wetenskappe, Ingenieursgrafika en -ontwerp, Inligtingstegnologie, Rekenaartoepassing, Gasvryheidstudie, Toerisme, Rekeningkunde, Ekonomie, Bedryfsekonomie, en moontlik nog heelwat meer, afhangende van die skool waarin jy is.

Wanneer jy in graad 9 is – probeer om solank die ses vrae hierbo so ver as moontlik te beantwoord.  Begin ‘n idee ontwikkel van wat jy eendag wil doen, en/of wat jy eendag beslis nie wil doen nie.  En maak dan seker oor die volgende, dat jy vakke kies waarmee jy:

  1. matriek sal kan deurkom, en
  2. toelating tot so veel as moontlik verdere studie-opsies sal kry

Daarom, indien jy kan, probeer om Wiskunde te doen (en as jy hard probeer het in grade 10 en 11, maar sukkel, kan jy oorskakel na Wiskundige Geletterdheid voordat jy vir jou matriekvakke inskryf), en oorweeg om jou addisionele taal ook op Huistaal-vlak te neem.

Verder, as jy seker is dat jy 1. matriek sal deurkom, moenie net vakke kies wat soos min leer-werk of “maklike” vakke lyk nie; kies vakke wat vir jou 2. toelating tot so veel as moontlik verdere studie-opsies sal kry.

Kies Fisiese Wetenskappe as jy enigsins oorweeg om ‘n wetenskaplike rigting of ingenieurswese te volg.  Kies Lewenswetenskappe as jy in ‘n biologiese (plante/diere) of mediese rigting wil beweeg.  Kies Kuns/Drama/Musiek as jy regtig die talent het.  Dit is alles voorvereistes vir sekere nagraadse studierigtings.  (Daarteenoor het instellings amper nooit Geskiedenis of Ekonomie of Rekeningkunde as voorvereistes vir enige studierigting nie.)

Kies die res van die vakke om jou bloot te stel aan verskillende belangstellingsvelde wat jy dalk mag hê – en nie bloot op grond van wie die onderwyser van die vak is nie.

Studierigtings ná matriek, gap year of dadelik begin werk

Ná matriek sal jy jouself jaar op jaar nog verder moet verryk met kennis en vaardighede, sodat jy makliker jou ideale kan verwesenlik.  ‘n Mens leer lewenslank, so get used to it.

As akademiese leerwerk een van jou pokèmon specialities is, dan moet jy oorweeg om ‘n universiteitsgraad te doen – baie beroepe wat vir jou geld/mag/status én vryheid gee, vereis ‘n professionele kwalifikasie.  As jy nie studiegeld het nie, dan kan jy vir beurse aansoek doen, of eers werk en later deeltyds swot, of ‘n studielening uitneem.  (Moenie moed opgee as jy nie dadelik die nodige geld het nie; daar is hulp beskikbaar by die meeste instellings.)

As akademiese leerwerk nie jou pokèmon speciality is nie, dan moet jy nogsteeds kyk of jy opgelei kan word om iets meer gespesialiseerds te doen in ‘n rigting wat vir jou vreugde en geld sal inbring; miskien opleiding waar jy nie werk hoef te memoriseer en toets te skryf nie, maar opleiding nietemin.

Om ‘n gap year te vang, is ook goed – maar skryf solank in vir moontlike studierigtings by die verskillende moontlike instellings.  Gebruik jou gap jaar nie as ‘n totale vakansie-aftyd-jaar nie, maar gebruik dit om actually êrens te werk en te toer en jouself aan soveel as moontlik beroepsopsies bloot te stel.  ‘n Gap year kan great wees as jy onseker is oor ‘n beroepsrigting, want as jy die vyfhonderste burger-patty geflip het, of ‘n snotneuskind in Taiwan leer Engels praat het, of outannies in Londen se doeke omgeruil het, sal jy gemotiveerd wees om doelgerig vir iets meer vervullends te kom studeer.

Maar daar is baie tyd.

Dalk besef jy eendag jy wil eintlik ‘n skilder word.

Sorg dan net dat jy vir jouself finansieel die opsie gegun het om dit dan te kan uitprobeer.

70 responses

  1. Baie dankie vir die inligting. Wat van aanlegtoetse afle voordat jy jou vakkeuses moet maak, dan kan ‘n student mos werk in daardie spesifieke rigting en solank inligting inwin en oplees, navorsing doen in die rigting waarin hy/sy wil studeer. Weet jy dalk van aanlegtoetse wat mens op die web kan afle?
    Hoor graag van jou!
    E

  2. Mnr. Muller, alles is baie waar wat u genoem het, maar ek moet net byvoeg dat ‘n onderwyser tog ‘n groot bydrae/invloed het op leerders se vakkeuses. (Ek verwys na die sin waar u se dat leerders die regte vakkeuse moet kies en nie bloot ‘n vak kies omdat ‘n sekere onderwyser dit aanbied/nie aanbied nie – Ek stem definitief saam met u stelling, maar ek verwys nou na die realitiet.) Ek weet bv. van leerders wat spesifieke vakke nodig gehad het, of moet geneem het om ‘n matrikulasievrystelling te kon kry, maar as gevolg van onderwysers waarvan hulle nie gehou het nie, het hulle nie daardie vakke geneem nie. Ek het ook al gehoor van leerders wat vakke geneem het omdat hulle van ‘n spesifieke onderwyser gehou het en dan het hulle nie regtig daardie vak nodig gehad nie, so ek wil net alle opvoeders motiveer om met passie hul verskeie leerareas aan te bied, nie om so veel as moontlik leerders te kry om jou leerarea te kies nie (as hulle keuses tussen leerareas moet maak nie), maar om met passie die belangrikheid van jou leerarea aan die leerder te verduidelik en die leerder(s) te motiveer om die regte vakkeuses te maak. D.w.s as jou leerarea wat jy aanbied, nie is wat die leerder regtig nodig het nie, motiveer hom/haar om die regte leerarea te kies. hy/sy kan nogsteeds jou leerarea ook neem, indien hulle dit regtig wil neem, maar baie van die leerders weet nie altyd watter vakke om te neem vir ‘n spesifieke studierigting/beroep nie.

    Dit is belangrik om te onthou, ons is hier vir die leerders, ons is besig om hulle te help om aan hul toekoms te bou, hulle in verantwoordelike en onafhanklike burgers van ons land te vorm en dit gaan baie selfsugtig van jou wees as jy nie ‘n leerder help, wat jy weet die verkeerde vakkeuses geneem het, om die regte besluite so vroeg moontlik te maak nie.

  3. My dogter moet vakke kies – sy wil `n laer skool onnie word. Haar vakkeus tans is Toerisme, Geskiedenis, Aardrykskunde, Wiskunde gelettterheid, Engels en Afrikaans. Sal dit reg wees om daarmee onderwys te swot of moet sy eerder Biologie of CAT neem.

    Dankie
    Elsa

  4. @Elsa: Ek aanvaar jou dogter gaan nou graad 10 toe?

    Vir spesifieke vakkeuse-advies sou ek aanraai dat julle ‘n beroepsvoorligter gaan sien wat haar vermoëns en belangstellings wetenskaplik kan toets.

    Wat ek wel in die algemeen kan voorstel, is die volgende:

    1. Ondersoek ‘n groter verskeidenheid van beroepe: ‘n Graad 9 leerder het noodwendig min insig in ‘n beperkte aantal beroepe (waarvan laerskoolonderwys sekerlik dié beroep is waarvan hy/sy die meeste weet). Hoe meer jy van verskillende opsies weet, hoe beter kan jy opweeg waarvan jy hou.

    2. Moenie nét beroepsgerig dink nie – let op wat geniet jou kind die meeste, en om watter redes. Moenie dat hy/sy net vakke kies wat “maklik” is of ‘n vak kies agter die onderwyser aan nie; kies dít wat aansluit by sy/haar pokèmon abilities (sterkpunte).

    3. Indien jou kind daartoe in staat is, kies eerder Wiskunde as Wiskundige Geletterdheid. Wiskunde gaan jou makliker toelating gee tot ‘n breër aantal voorgraadse programme/kursusse. Dis ook makliker om ná ‘n jaar/kwartaal/in matriek oor te skakel vanaf Wiskunde na Wiskundige Geletterdheid, as andersom. (Dieselfde geld vir Informasietegnologie teenoor Toegepaste Rekenaargebruik.)

    4. Netso sal Fisiese Wetenskappe vir jou meer deure oopmaak as Toerisme of Aardrykskunde wat naskoolse studie betref – maar wat belangriker is as tersiêre toelatingsvereistes, is of die vakke wat jy kies jou leergierigheid aanwakker of nie. Só het ek my byvoorbeeld verlustig in Musiek en Kunsgeskiedenis.

    5. Moenie jou kind onderskat nie. Kies saam-saam vakke wat hom/haar sal uitdaag, nie verveel nie. En kom dan in ‘n goeie leerritme in sodat hy/sy dadelik selfvertroue in die “moeilike” vak(ke) kan kweek.

    6. Moenie vaskyk in “tipiese” beroepe nie. Daar is te veel wit meisies wat BEd gaan swot; ons kort meer vroue-ingenieurs, e.d.m. Met Toerisme, Aardrykskunde, Geskiedenis en ‘n passie vir onderwys, is daar geen rede hoekom jou dogter nie ‘n kultuurhistorikus kan word wat in erfenisrade dien nie.

    7. Probeer om meer as een pokèmon ability te ontwikkel by jou kind. Daar is baie onderwysers in die land, maar min wat ‘n kunstefees kan reël of ‘n biblioteek kan bestuur of skaak kan afrig. Die spotsketstekenaar van Dilbert is kwalik ‘n goeie kunstenaar óf ‘n goeie ekonoom, maar die feit dat hy iets van albei kan doen, beteken dat sy Dilbert-strokies regdeur die wêreld in koerante verskyn.

    8. Op die ou end is vakkeuses belangrik, maar ook nie só belangrik nie. Daar is áltyd nog tyd om jouself verder te bekwaam in ‘n rigting wat jy dalk nie op skool gehad het nie; jy moet net wíl en ingelig genoeg wees oor al die studie-opsies vorentoe. Ek het vriende met drama-grade wat ingenieurswese gaan swot het – én andersom!

  5. Help help my seun tans in ‘n tegniese skool met die vakke tegniese tekeninge, fisiese wetenskap, elektries, afrikaans engels ens. Na n jaar van sukkel met wiskunde is hy nou oorgeskakel na wiskunde geletterheid. Wat is sy moontlikhede na skool. Hy wil graat vloot toe gaan of enige iets met sy hande doen. Stel jy voor dat hy na matriek n oorbruggingskursus in wiskunde doen. En hoekom is die standaard van wiskunde geletterheid so laag, hoekom bring die departement nie standaardgraad wiskunde terug nie. Ek kry net vae antwoorde vanaf die skool. My seun is in graad 11

    • Die vak Wiskundige Geletterdheid het ander uitkomste as die eertydse Wiskunde SG. Die standaard is nie soseer laag nie; die fokus is net minder sterk op die abstrakte wiskundige konsepte.

      Wat verdere vaardigheidsopleiding ná skool betref, is daar baie moontlikhede. Die vloot en weermag bied uitstekende geleenthede, en die meeste hoër-onderwysinstansies het bane en opsies (asook oorbruggingskursusse) vir nie-wiskunde voornemende studente.

      Ek dink die belangrikste is dus dat u seun uitsien daarna om ná skool vloot toe te gaan, maar dat hy ook besef om nou so hard as moontlik aan sy akademie te werk sodat hy soveel as moontlik opsies lateraan kan oophou.

      Die feit is hy wéét nog nie of hy gaan hou van die vloot nie; hy vermoed hy gaan – en dis goed – maar terwyl hy in die vloot is, moet hy aktief werk daarvan maak om alternatiewe beroepsopsies ook uit te kyk en dalk hier en daar ‘n kwalifikasie in te ryg. (Selfs al bly hy in die vloot.)

      Die wêreld lê nog oop vir hom – die beroepe waarvoor hy as dertigjarige eendag sal kan aansoek doen, moet nog uitgedink word. Die enigste manier om dus jou opsies oop te hou, is om voortdurend by te bly en nuwe kennis krities te konstrueer.

      Dalk is dit goed om u seun na ‘n beroepsvoorligter te neem sodat hulle kan gesels oor opsies wat hy solank in sy agterkop kan hou.

      • Baie dankie vir jou insiggewende antwoord dit is meer as wat ek uit die skool kon kry. Volgens die vloot se kriteria moet hy wiskunde as vak he en dit klink nie vir my na wiskunde geletterheid nie. Maar ek verstaan en waardeer wat jy vir my se ek wil net weet is dit nie al te laat nie jy weet seuns is mos maar lui om te leer ek het dit nou gesien met my oudste was maar lui op skool maar is nou gekwalifiseerd met baie goeie punte as ‘n millwright en gaan nou sy n vakke verder doen. Maar hierdie laatlam van my hoogs bederf maak my bietjie bekommerd. Ek wil hom ook nie in ‘n rigting dwing nie.

      • Ek het my seun na iemand toe geneem vir beroepskeuse. Volgens dit wat hy op die rekenaar gedoen het is aanbeveel dat hy ingenieurswese moet gaan swot. Hy stel nie regtig daarin belang nie. Sy groot belangstelling is in musiek. Hy sal eerder in die lyn van klank, beligting ens wil gaan. Kan u asb raadgee oor die vakke wat hy moet neem en waar kan ons navrae doen oor die kursus. Sy vakke tans is: Wisk, TT, geografie en bedryfs. Sla dit nie bv vir hom beter wees om rtt te neem nie.

        Dankie

        Estelle

      • @Estelle: ‘n rekenaartoets/belangstellings-/vaardigheidsvraelys is slegs die begin van ‘n gesprek.

        Jou seun moet met die beroepsvoorligter praat en vertel tot welke mate hy van die toetsuitslag en die advies wat hy ontvang, verskil. Moontlik is daar sekere aspekte van wat ‘n ingenieur doen waarvan jou seun onbewus is – of dalk laat lei die beroepsvoorligter hom/haar deur die groot aanvraag wat daar is vir ingenieurs.

        Hoe dit ook al sy, ek sou eerder IT as RTT aanbeveel: eerder rekenaarprogrammering as rekenaargebruik, want om probleme op te los en algoritmes te bedink, is ‘n belangrike vaardigheid wat tyd neem om aan te leer.

  6. My dogter is Gr 12 en wil graag mode-ontwerp swot, maar aanlegtoetse wys sy moet ook BComm Bestuurswetenskap oorweeg.
    Is daar toekoms in die loopbane?

    • Hi Tersia – as jou dogter volgende jaar begin swot, tree sy eers ná 2050 af. Die beroepe wat dan in die rondte gaan wees, moet nog uitgedink word.

      Wat ‘n B-graad gaan doen, is dit gaan jou kop ‘n bietjie oopmaak vir hoër-vlak denke, bietjie van die wetenskaplike proses aan jou bekend maak, in kontak bring met slim, interessante mense met nuwe idees en vars perspektiewe, en ‘n groot volume vakspesifieke kennis oordra.

      Die truuk is om vir jouself ‘n niche in die beroepswêreld te skep deur verskillende belangstellings met mekaar te kombineer. So is ‘n goeie vriend van my in die fliekmaakindustrie, maar met ‘n honneurs in rekenaarwetenskap agter die blad. Jou dogter sou soortgelyk die sake-kennis en mode-ontwerp kon kombineer.

      • Geen loopbaan het ‘n uitgetrapte pad vorentoe wat ‘n besliste toekoms verseker nie. Al wat jy as jong werkende kan doen, is om jouself met soveel as moontlik kennis en vaardighede toe te rus en dan tussen beroepe te reis, jouself bemarkbaar maak en self geleenthede te skep wat jou met vreugde vul (en langs die pad genoeg geld inbring).

  7. Ek het toevallig op jou blog afgekom. Baie interesante blog. Ek weet nie presies hoe om my probleem op te los nie. My seun is ook in graad 11 en wil ‘n rekenaarprogrammeerder of web designer word. Hy glo hy het nie skeinat nodig nie en gee nie juis veel aandag daar aan. Kan jy dalk help, sodat ‘n mens vir hom kan sê waar om te studeer en watter vakke is belangrik. Hy het wiskunde en inligtingtegnologie en doen goed hiermee. Die toelatings punte vir verdere studies is ook ‘n probleem, wat moet dit vir die verskillende instansies wees?

    Dankie

    Elmarie

    • @Elmarie: Elke universiteit en kollege se akademiese programme het ander toelatingsvereistes; dis dus moeilik om ‘n veralgemening te maak.

      Wat programmering en webontwerp betref, is daar heelwat verskillende opsies op verskillende moeilikheidsvlakke: jy kan ‘n sertifikaat doen en dadelik in die praktyk ingaan of ‘n 3-jaar graad doen waarvoor jy tipies ander BSc-vakke (soos Wiskunde en Fisiese Wetenskappe) sal moet neem.

      ‘n Graadkursus, indien jy die vermoë en die finansies het, is altyd ‘n goeie, breë vormende blootstelling waarná jy kan spesialiseer. Ook bied ‘n universiteit vir jou ‘n netwerk van mede-programmeerders waarmee jy ‘n vernuwende rigting kan inslaan. Vriende van my het twee innoverende startups begin http://www.woothemes.com/ en http://www.fireid.com/ – albei waarvoor die netwerk van enersdenkende entoesiaste belangriker was, dink ek, as die boekekennis wat hulle opgedoen het.

      Programmering is ietwat van ‘n wetenskap, maar ook heelwat van ‘n kuns en talent wat ingeoefen word. Om op ‘n hoër vlak dit te studeer, help jou om vernuftige, elegante wiskundige oplossings vir probleme te vind. Ontwerp daarenteen verlang ‘n kunstenaarsoog – en daarvoor is daar ook ‘n verskeidenheid kursusse.

      (Lees gerus: http://www.paulgraham.com/hp.html insake die uitdaging om programmering as wetenskap te klassifiseer.)

      Wat jou seun moet onthou, is dat, belangriker as die vakinhoud van dït wat hy leer, is die leervaardighede wat hy daardeur opdoen. Om te volhard in vakke wat jou nie vanself inspireer nie, leer vir jou deursettingsvermoë.

      Die beroepswêreld oor 20 jaar gaan heel anders lyk as vandag; my advies is dus dat hy homself nie nét taalspesifieke programmeringstruuks aanleer nie, maar ook die vaardighede probeer bemeester om ander tale te kan aanleer en nuwe sagteware effektief te gebruik.

  8. Ek is ‘n matriekleerling wat my vakke verander het as gevolg van ‘n onderwyser wat nie in my geglo het nie. Ek sit nou met die dilema dat ek nie matriekvrystelling het nie en ook glad nie meer weet wat ek wil doen nie. Ek oorweeg ‘n loopbaan in die Lugmag of iets met Geografie of Toerisme te doen. Ek is nie baie gemaklik in ‘n kantoor nie – hou van die buitelug, die veld. Watse beroepe kan ek oorweeg, iets waar ek in aanvraag sal wees. Ek is eintlik ‘n presiese mens – so my situasie frustreer my. Help my asseblief.

    • Hallo Morné – dankie vir jou vraag.

      Ek raai jou aan om na ‘n beroepsvoorligter toe te gaan, ‘n paar toetse te doen en te hoor watter raad hy/sy jou gee.

      Die beroepe van môre moet nog uitgedink word: so het ek byvoorbeeld ‘n vriend wat as ‘n kameraman in die bosveld werk vir ‘n regstreekse internet TV-stasie – ‘n werk wat tien jaar terug nog nie bestaan het nie.

      Die belangrikste nou, in matriek, is om die vakke wat jy wel het, so goed as moontlik af te handel. As jy wil verder studeer, kyk uit by watter geakkrediteerde instellings jy met jou vakke en punte toegelaat sal word.

      Of, as jy nie kwalifiseer vir ‘n interessante program nie, vind uit wát jy wáár kan deeltyds studeer om die nodige kwalifikasies in te haal – en dan soek jy solank ‘n begin-betrekking wat jou dalk min geld betaal, maar genoeg tyd gee om jouself intellektueel te verryk.

    • MY SEUN HET WISKUNE , WETENSKAP, EN HET SY MATRIEK GEDRUIP, MY WORRY WAS NIE VERNIET, HY HET NOU GEHER EN AL MY KOSTES OM HOM VIR DIE 2 MAANDE TE HELP WAS ASTRONOMIES AAN EXSTRA KLAS. AANLEG TOETSE EN ALS. HY IS NOU IN PRETORIA, TARGET LIFE RUGBY AKKEDEMIE, HULLE IS APSOLUUT PUIK, HELP HOM SOVEEL MET VAKKEUSE, ROETINE, DISSIPLINE,RIGTING HY IS GEFOKUS, EN DIE VERANDERING IN HOM IS AMAZING – WAS OOK GEFRUSTREER EN BUITE MENS, MAAR EK HET NIE MEER BEKOMMERNISSE OOR HOM NIE.DIE EEN UUR TWEE UUR AANLEG TOETSE IS VIR MY N KLOMP BOL, TARGET LIF SPANDEUR MAANDE SAAM MET JOU KIND EN AS HY DAN N KEUSE MAAK KAN JY DAARIN GLO!

  9. mnr. muller ek is `n graad 9 leerder en moet die 21ste September my vakkeuse in handig.Ek doen redelik goed op skool in al my vakke maar weet nog nie in watter rigting ek wil gaan nie , selfs my aanleg toetse sê ek kan enige beroep volg.Ek het al daar oor gedink en wil maar Wiskunde , Lewnsorientering , Afrikaans , Engels , Bestuurs , Fiesies en Inligtings tegnologie neem maar ek weet nie watter beroepe in daardie rigting is nie, kan mnr. my dalk help?

    Dankie
    JP

    • Hallo JP

      Hm, ‘n beroepsvoorligter wat jou sê jy kan “enigiets” doen, maak dit nie juis maklik nie; veral as jy onseker is oor wát jy wil doen. Maar nouja, jy kan ook nie verwag dat hy/sy namens jou moet besluit oor jou toekoms nie.

      So, hoe nou vorentoe?

      As jy onseker is, raai ek jou aan om vakke te kies wat vir jou breë toegang verleen tot so veel as moontlik opsies as wat jy dink jy dalk wel sal wil uitoefen.

      Daarom eerder Wiskunde en Fisiese Wetenskappe, en, as jy kan, Huistaal vir beide jou tale. Inligtingstegnologie is ook ‘n goeie opsie, omdat programmering ‘n vaardigheid is wat tyd neem om te ontwikkel – en dit moeilik is as jy sonder skoolvakkennis daarmee op universiteit begin. Lewensoriëntering is verpligtend.

      Dit laat jou eintlik net met een keusevak, en dáár kan jy kies wat jou die meeste aanstaan. As jy oorweeg om in ‘n hospitaal te werk of in genetika te spesialiseer, dan is Lewenswetenskappe (Biologie) dalk ‘n goeie opsie, maar andersins klink ‘n Ekonomiese en Bestuurswetenskap-opsie nie sleg nie. Of doen Kuns. Of Xhosa.

      Ek was in ‘n soortgelyke posisie in graad 9 (toe nog standerd 7) en ek het op die ou end ekstra vakke geneem om vir myself nog meer opsies te bied. Tot ‘n mate is dít nou die kruis wat jy moet dra: seinde jy “enigiets” kan doen, moet jy vir jouself tyd inruim om soveel as moontlik opsies se waters te toets – en agter te kom waarvan jy hou en waarvan nie.

      Op die ou end moet die beroepe wat jy gaan doen, nog uitgedink word, so jy hoef nie dat hierdie huidige rigtingloosheid jou onderkry nie. Laat lei jouself deur dít wat jy die meeste geniet om te leer, en wanneer jy dan verdere opleiding kry, elimineer van die opsies, maar kies moontlik steeds ‘n breë, vormende graad waarná jy op nagraadse vlak kan spesialiseer, of met jou beroepskuiwe stelselmatig meer en meer beweeg in die rigtings wat vir jou die interessantste is.

      • dankie mnr. dit help baie , ek hoop net ek maak die regte keuse wat my nie in die toekoms in die steek laat nie.
        weereens dankie vir mnr. se hulp!
        JP

      • Plesier, JP.

        Moenie jouself te veel bekommer oor die toekoms nie; daar sal altyd moeilike keuses vorentoe wees sonder ‘n “regte” of “verkeerde” antwoord.

        (Soos om te kies tussen moontlike geliefdes, of verskillende werksaanbiedinge.)

        Solank jy al die opsies oordink en probeer om ‘n ingeligte besluit te neem, kan jy gerus wees oor jou keuse, wat dit ook al meebring.

  10. Ek is tans ‘n graad 10 leerder en wil graag lugmag toe gaan.Op die oomblik het x ekonomie,besigheidstudies.geskiedenis,afrikaans,engels,wiskunde geletterdheid en lewensorïentering as vakke.Watter vakke het x nodig om te kwalifiseer om lugmag toe te gaan

    • @Berthal: Jy kan kyk by http://www.careers.mil.za/index.htm – hulle spesifiseer toelatingsvereistes daarso.

      Dit wil voorkom asof hulle Fisieke Wetenskappe (Skeinat) vereis, maar binne die weermag is daar geleenthede vir verdere studie – ook om matriekvakke in te haal, dink ek.

      Nietemin, dit sou voordeliger gewees het as jy Wiskunde (eerder as Wiskundige Geletterdheid) en Fisieke Wetenskappe geneem het.

      >>

      Op ‘n ander punt, hoekom gebruik jy “x” (eks) i.p.v. “ek”? Hehe, as jy jou tikspoed wou versnel, kon jy eerder jou vakke afgekort het :P

  11. Goeie dag.
    Ek het pas gematrikuleer, maar met Wiskundige Geletterdheid en wil graag Wiskunde en Fisiese Wetenskappe oorbrug, maar weet nie waar nie-niemand antwoord hul telefone nie. As mnr asb net vir my na ‘n instansie kan verwys, verkieslik in Gauteng.

    • @Larisha: Daar is verskeie opsies, soos byvoorbeeld die SciMathUS-program by Stellenbosch http://www.imstus.sun.ac.za/scimathus.html wat aan die universiteit gekoppel is.

      Dit is vir baie mense nou nog vakansietyd, maar stuur gerus ‘n paar e-posse, dalk kry jy daarmee vinniger antwoord. Dit kan wees dat hulle jou na ‘n geskikte Gautengse instelling verwys.

  12. My seun is tans in matriek. Hy het egter tegniese vakke asook wiskunde geletterdheid. Tot op hierdie stadium weet hy nog nie watter loopbaan om te volg nie. Kan u help asb en vir se waar kan ek meer inligting kry insake ‘n tegniese rigting, asook enige ander rigting wat hy kan volg.

    • Dankie, Magda. Julle kan inligting kry by verskillende kolleges, en hulle prospektus-boekies aanvra.

      Ek sou aanbeveel dat julle ‘n afspraak by ‘n beroepsvoorligter maak, sodat jou seun begelei kan word in sy denkproses rondom verskillende moontlike beroepe.

      Maar soos ek ook elders sê, dit mag wees dat hy nog tussen vele beroepe gaan rondbeweeg. Dis belangrik om iewers te begin en hard te werk en te besef hoe min jy geld jy daarvoor verdien; dan kan jy begin uitkyk vir lekkerder werk wat meer betaal en jouself daarvoor begin kwalifiseer.

  13. My seun is tans in Graad 10. Hy het die volgende vakke gekies. Afrikaans, Engels, Wiskunde, Aardrykskunde, Biologie, Rekeningkunde en LO. Tans wil hy studeer vir n Rekenmeester maar as hy daarteen besluit watter beroepe sal hy kan ingaan met die bogenoemde vakkeuse.

    Dankie

    • Hallo, Ronel, ‘n mens kan baie vakrigtings inslaan met daardie vakke. Woon van die skool se oueraande by, gesels met sy onderwysers en hoor by jou seun watter rigtings hy die meeste geniet.

      Kry ‘n paar prospektus-boekies van hoër-onderwyser instellings en laat dit strategies op ‘n koffietafel lê. Jou seun sal wel die blink bemarkingsboek deurblaai en hom ‘n beroep begin verbeel.

      Motiveer hom om hard te werk in wiskunde; dit maak, wat verdere studies betref, die meeste deure oop, maar in die aardwetenskappe en biologie, ekologie en omgewingstudies is daar ruim velde wat aan die ontwikkel is.

  14. Mnr Muller

    Ek is matriek die jaar en wil naie graag volgende jaar gaan studeer by potch ek stel baie belang in regte en wil LLB gaan studeer. My vakke is Afrikaans, Engels, Lo, gewone Wiskunde, Bedryfs ekonomie, Rekenaartoepassingstegnologie en Toerisme sal ek vrystelling kry vir Universiteit en is my vakke reg vir daardie rigting.

    Dankie

    • @Danelle: Dit klink asof jou vakke heel voldoende is, maar Regte by sekere instellings is keuringskursusse en universiteite het verskillende toelatingsvereistes, so die beste is om spesifieke universiteite se jaarboeke/prospektusse te bestudeer.

      Alle sterkte!

  15. Ek is nou 38 en vir 11jaar by die huis. Ek wil graag swot vir iets maar het nie ‘n idee in watter rigting ek moet gaan nie. Is daar ‘n toets wat ek kan doen om te sien waar my
    talente lê?

    • @Marcia: daar is sielkundiges wat spesifiek opgelei is as beroepsvoorligters wat psigometriese toetse kan doen; ek raai jou aan om een van hulle op te soek.

      Dit kan moeilik wees om iets te studeer as jy onseker is of dit die rigting vir jou is, maar ‘n vormende B-graad help jou om ingelei te word in ‘n studieveld. Daarna kan jy spesialiseer. Besoek solank kolleges en universiteite se webbladsye en laai die instellings se prospektusse af en scroll daardeur – kyk wat jou interesseer.

      Hm, waarin stel jy tans belang? Wat was vir jou pret toe jy kind was? Oor watter pokemon-specialities beskik jy? Waarin wil jy beter raak? Hierdie vrae vra ek maar voortdurend vir myself ook af.

  16. Ek het ‘n dogter wat nou matriek skryf. Sy was vir aanlegtoetse en die rigtings wat hulle voorstel het sy geen belang in nie. Sy is gemotiveerd om verder te studeer maar het geen idee in watter rigting om in te gaan nie. Haar vakkeuses is Afr, Eng, Wisk Gelet, LO, RTT, Aardrykskunde en Gasvryheidstudie. Sy oorweeg toerisme, maar het geen idee wat dit behels, watter vakke en verskillende opsies daar is nie. Tweede oorweging is Graphic designing waar sy geen talent het vir kuns nie. Help asb sy vra vir my raad wat net so ‘n leuk is in studievelde!

    • @Liesl: ek raai aan dat sy met ‘n beroepsvoorligter gesels en dan moeite doen om ‘n paar van die beroepe wat hy/sy voorstel, te gaan uitkyk. Dikwels is die gedagtes wat ons in ons kop het oor ‘n spesifieke beroep nie dieselfde as in die praktyk nie. By kolleges en universiteite kan sy prospektusse kry en verder lees oor die verskillende rigtings – en gaan gesels met die dosente en/of ander studente.

      Ek is nou al anderkant 30 en wonder ook maar wat ek gaan word as ek eendag groot is. Sy moet dus nie dat die onsekerheid haar onderkry nie – dink eerder aan jou beroepslewe as ‘n pelgrimstog waartydens jy verskillende mense ontmoet en geleenthede teekom. Mettertyd sal jou dogter meer bewus word van wat sy geniet en wat haar frustreer. En dan sal sy ook ‘n beter idee begin kry van watter kwalifikasies sy nodig het om die tipe werk wat vir haar lekker is, te doen.

      In die onderwys glo ons aan lewenslange leer; dit is dus nie bloot ‘n geval van studeer nou vir die volgende drie jaar iets en werk dan vir die res van jou lewe in daardie veld nie… Jou dogter maak nou klaar met matriek, en moet nou oplet oor spertye van inskryfdatums en solank by een of twee plekke aansoek doen – maar sy moet ook die vaardigheid aanleer van hoe om met onsekerheid om te gaan; te raai, rigtings uit te probeer (deur alles in te sit) en dan oor die moed beskik om van rigting te verander ook.

      Daar is nie ‘n kort antwoord nie. Daar is nie ‘n “regte” antwoord nie. Wat sy nou nodig het, vermoed ek, is sekerheid t.o.v. ‘n plan vorentoe om sistematies deur verskillende opsies te kan sif. Om by ‘n goeie beroepsvoorligter aan te klop, dink ek, sal help.

  17. Goeie dag Mnr Muller,

    My seun is nou in Graag 9 en moet nou sy vakke kies vir volgende jaar. Sy aanlegtoetse wys twee rigtings – Handel en Tegnies. Die lys van vakke wat die skool aangeheg se vakke wat hy nie moet neem nie is Meganiese Tegologie en rekenaartoepassingstegnologie – nou verstaan ek dit nie. Kan u my dalk lei en help om sy vakkeuse te maak. Hy sukkel ook met gewone wiskunde.

    Weet nie hoe om hom te help nie, ek wil net die beste vir hom he.

    Bertina Fourie

    • Hallo Bertina

      Niemand weet ongelukkig wat die “beste” vir jou seun is nie; allermins ek. Ons het geen idee watse nuwe beroepe daar als in vyf of tien jaar sal wees nie. En wat is sukses?

      In hierdie stadium kan ek maar net aanraai dat hy probeer agterkom waarin/waarmee hy alles goed is, wat hy als geniet en wat hy graag alles wil uitprobeer. Ook is daar heelwat te leer in ‘n vakrigting wat nie pret is nie – dit is hoe ons leer om moeite in te sit en te volhard (wat dikwels waardevoller vaardighede is as die vakspesifieke inhoud/kennis).

      Dit is normaal om onseker te wees – dit neem werklik ‘n leeftyd om jou niche te vind. Wat ek wel kan aanraai, is om opsies te kies wat, terwyl hy nog onseker is, geen rigting waarin hy moontlik sou wou gaan, opsetlik te blokkeer nie. Daarom, terwyl hy nog daarvoor kans sien, is dit waarskynlik goed om met Wiskunde te volhard, eerder as Wiskundige Geletterdheid – maar hierdie advies moet julle eintlik met ‘n beroepsvoorligter deurpraat, want dit help nie hy sukkel tot so ‘n mate dat sy selfvertroue ‘n knou kry nie.

      Dis ‘n fyn balans wat julle moet vind: jou seun moet homself uitdaag (en nie noodwendig die maklikste opsie(s) kies nie), maar julle moet sy vermoëns en geaardheid ook in ag neem. Op die ou end, vermoed ek, is daar nie ‘n “beste” opsie nie. Daar is bloot ‘n leeftyd wat geleef moet word. Dit is dus belangrik dat die onsekerheid julle nie onderkry nie, maar dat hy leer hoe om optimisties te bly te midde van onsekere toekomste – en selfs opgewonde kan raak oor al die opsies wat gegenereer gaan word.

      Wie weet – dalk raak jou seun ‘n fenomenale beeldhouer?

  18. Hello Mnr. Muller

    My dogter is nou graad 9 en sy moet ‘n vakkeuse doen. Sy is nie seker wat sy wil doen nie, maar sy weet sy wil met mense werk.

    Sal sy universiteits vrystelling kry met die volgende vakke
    Afrikaans – Huistaal, Engels – 2de Taal, Wiskunde, LO. , Lewenswetenskap, RTT, IT en Toerisme.

    en in watter rigting kan sy gaan met die vakke.

    Groete

    • @Susan: Jou dogter behoort vrystelling te kry met wiskunde, ja, mits sy goed genoeg presteer. Amper alle beroepe “werk met mense” – ‘n sakeman wat ‘n reeks hospitale op die been gebring het, het een keer my vertel dat hy ‘n mediese dr geword het, juis om mense te help en met “mense te werk” … nadat hy egter met ‘n paar onwelvoeglike persone te doene gekry het, het hy besluit om in narkose (verdowingsmiddele) te spesialseer – sodat hy slegs hoef te gesels het met diegene wat hy verkies … en toe uiteindelik, toe hy in die bestuur van hospitale begin belangstel, het hy besef dit gee hom die vryheid om mense van wie hy nie hou nie, af te dank… Daar is dus ‘n wye spektrum van “met mense werk” wat jou dogter kan ondersoek, voordat sy op iets spesifieks hoef te besluit :)

      • Mnr. Muller,

        Baie dankie, haar aanlegtoetse wys sy tegniese en wetenskap maar sy is nie goed in haar wiskunde nie, so dit beteken sy moet wiskunde geletterdheid neem, wat is haar kanse dan om vrystelling tot ‘n universiteit te kry?

      • @Susan: ek het waarskynlik al hierbo genoem: Wiskunde is belangrik vir universiteitstoelating. Dit sal dus goed wees as sy ekstra tyd kan inwerk om ál die konsepte wat tot dusver ingebring is, deeglik na te gaan, te probeer verstaan (en te identifiseer waarmee sy sukkel) en in te oefen.

    • @tyrone christopher: Hey, ek weet nie, maar ek het ‘n bietjie gegoogle en lyk my hulle website http://www.navy.mil.za/SANCareers/requirements.htm sê die volgende:

      You must:
      - be a South African Citizen
      - be between the age of 18 and 22 (graduates up to the age of 26)
      - have completed or be in the process of completing the National Senior Certificate (Grade 12)
      - preferably be single
      - not be area bound
      - have no record of a criminal offence
      - comply with the medical fitness requirements for appointment in the SANDF.

      Sterkte!

  19. My kind wil Forensiese Wetenskaplike word. Wat moet haar vakkeuse wees? Aanleg is getoets wat wys dat sy in Tale aangele is.

    • Wel, ek sou sê dat ‘n mens mooi moet ondersoek hoekom jou kind ‘n Forensiese Wetenskaplike wil word… moontlik is dit a.g.v. CSI-tipe reekse wat gewild is? Hou sy van die wetenskaplike proses met ‘n wit laboratorium-jassie aan – of van die gesels met die mense?

      Vir wetenskapsrigtings moet ‘n mens maar wiskunde en wetenskap (biologie/menslike lewenswetenskappe en natuur- en skeikunde/fisisiese wetenskappe) neem.

  20. Mnr, my dogter isin Gr 9 en moet aanleg toetse aflê maar is baie negatief daaroor, sy is nie ‘n top presteerder volgens die skool standaard nie maar sy is beslis ook nie dom nie. Sy is gek oor teken en tot my mening goed daarmee.

    Moet ons maar eers kyk wat die aanleg toetse mee vorendag kom alvorens sy begin dink aan vakke sy het huidiglik vakke soos toerisme, lo, bedryfswetenskap in gedagte.

    Seker ‘n vraag wat u al ‘n miljoen keer gehoor het en seker nog ‘n verdere miljoen keer sal hoor, wat se rigting sal sy met hierdie tipe vakke kan inslaan.

    • Daar is geen rede om negatief te wees oor aanlegtoetse nie: dit is bloot ‘n instrument wat jou (waarskynlik) vertel wat jy alreeds weet, bv. dat jy nie hou van plante nie, maar van diere, ens. En dit gee jou dan ‘n manier om oor jouself te gesels op ‘n meer objektiewe wyse.

      Oor “wat ‘n mens kan word” met sekere vakke, wel, die opsies is legio – maar gesels solank met die onderwysers, kyk na die handboeke se vakinhoud en kry prospektusse van naskoolse instansies.

      Belangriker as om te weet watter rigting ‘n mens kan inslaan, is om positief te wees oor dít wat jy geniet om te doen en waarin jy goed is. Studeer gerus kuns of sluit aan by ‘n naskoolse life drawing class: nie vir punte op ‘n rapport nie, maar as moedskep vir die lewe…

      …en wie weet watse beroepe die volgende dekade uitgedink gaan word?

    • @ Annelize: dit hang af van die instelling. Voornemende studente doen dikwels in hulle matriekjaar met hulle graad 11 punte aansoek by universiteite, maar toelatingsvereistes en -regulasies kan verskil.

  21. My seun is in gr 10 met vakke Afr Huistaal, Engels 2de Taal, Lewensorientering, Wiskundige Geletterdheid, Besigheidstudies en Ekonomie. Hy het Wiskunde onlangs gelos omdat hy dit te ‘moeilik’ vind. Nou het die skool hom gevra om Wiskundige Geletterdheid Olimpiade te skryf! Dit maak nie sin nie, as ‘n kind Winskundige Geletterdheid Olimpiade kan skryf kan hy mos Wiskunde neem. Hy het Wiskunde deurgekom en vir ekstra klasse gegaan, maar belangstelling verloor. Die beroepsielkundige het voorgestel hy gaan swot BCom maar ek weet nie of dit ideaal is nie, want my kind stel nie in hierdie stadium belang in leer nie. Hy is getoets en het ‘n bo-gemiddelde vermoe. Is hy net lui en wat kan ek doen om hom te motiveer? Eks raadop.

    • Wanneer was onlangs? Van die begin van die jaar af? Indien jou seun wil studeer ná skool is dit wenslik dat hy aangaan met wiskunde, omdat heelwat universiteite dit as voorvereiste stel.

      Hm, wat motiveer ‘n mens? Dis ‘n aspek wat al baie ondersoek is – ek wens ‘n mens kon motivering bloot koop, maar dit is nie hoe dit werk nie! Ek dink ouens is bereid om baie hard te werk en heelwat moeite in te sit as hulle die doel waarvoor hulle werk, duidelik kan sien en daarin glo.

      Jou seun staar homself waarskynlik nou vas in die moeite wat die sommetjies inhou en sien nie die waarde in van die logies-wiskundige denkwyse wat hy sal aanleer – en die voordeel wat dit hom sal inhou – nie.

      Wat ek aanraai, is dat jou seun begin moeite doen om self-ondersoek in te stel en vir homself uit te pluis wát hy geniet en velde te begin identifiseer waarin hy homself in die toekoms kan inverbeel – en dan terugwaarts kyk watter vaardighede hy sal benodig om daarby uit te kom.

      Hoe duideliker – en opwindender – die einddoel/-bestemming – hoe groter die kans dat hy homself sal kan motiveer om sleurwerk te doen om daarby uit te kom. Nou is ‘n goeie tyd vir labirinte stap, dagboek hou, persoonlikheidsvraelyste invul en lysies maak van swak- en sterkpunte, lekker en aaklige dinge. Nou is ook ‘n goeie tyd vir hom om self ‘n náskoolse werkie te begin kry en self vir klere te begroot… om te sien hoeveel hande-arbeid teenoor ander werke verdien, is ‘n motivering opsigself.

      * BCom, hm. Ek weet nie of dit die inspirerendste opsie is nie. Dit is vaag en lyk heel moontlik vir hom ook maar net na sommetjies.

      ** Vir die skool is daar weinig rede om hom aan te moedig om wiskunde te neem – want hulle soek soveel as moontlik slaagpersentasies en A-simbole…

  22. Ek is in gr9 en moet kies watter vakke ek moet vat** watter vakker ht ek nodig om na matriek onderwys te gaan swot?**

  23. Goeie Môre, Ek het gematrikuleer by ‘n spesiale skool. Was van graad 3 daar en het uitgeblink in swem.Ek het verskeie kere Vrystaat klere gewen in swem en asook LSOB klere verwerf. Ek was al die jare die beste seun swemmer in my grade.Nou het ek vir ‘n jaar gewerk as verkoopsman in klerasie maar ek wil graag ‘n diploma as swem afrigter loop. Ek weet nie waar om te begin nie en sal bly wees as u my kan help. Groete, Daiman Player

  24. Geagte Mnr Muller,

    Ek is oorspronklik engels maar kan goed afrikaans praat seker omdat ek in ‘n afrikaanse skool is so verskoon maar as my afrikaans nie wonderbaarlik is nie ; ).

    Ek is tans in Graad 10 en het die volgende vakke: ( Verpligte vakke ) – Afrikaans, Engels, LO en Wiskunde Geletterdheid. My keuse vakke is tans die volgende: RTT, Toerisme en BE, Die RTT is om rede omdat ek ‘n groot belangstelling het in PC’s en omdat PC’s die wêreld oorvat ( wat beteken daar sal altyd werk wees vir vir so ‘n persoon ). Die Toerisme is vir my ander opsie ( ‘n back – up ) as ek dalk nie reg kom in die PC bedryf nie, soos BV ek kan ‘n 2jr kursus doen vir Butlering oorsee en daarvoor word Toerisme aanbeveel, en laastens BE a.g.v die besigheid wêreld kan ook vir jou baie deure oopmaak.

    Nou my eintelike vraag is wat kan ek bekom met die volgende vakke wat ek tans het ?

    Groete Ryan Benetto

    • Hi Ryan – nobody knows exactly what careers will be opening up in the future. I would recommend that you rather try to do Mathematics, because it teaches you more about logical thinking and problem solving – which will help you in many more ways than Mathematical Literacy; also it will open up more options if you decide to study further.

      School does not in itself prepare you for a career in particular; it simply gives you a good foundation from which you can acquire more skills, values and subject-specific knowledge. For you to carve out a career for yourself, you will have to continue learning, either through on-the-job training or through further education and training from a public/private learning institution/service provider.

      The world is your oyster – at this stage in your life you still have enough time to master just about anything – the tricky part is to identify what makes you happy, and how you can combine different talents and joys in your life so that you can offer an employer a unique skill set.

  25. Mnr. Muller
    Toevallig het ek op u blog afgekom en het ‘n klompie vrae wat baie belangrik is vir die vakkeuses wat my dogter gemaak het. Ons woon tans op ‘n klein dorpie, dus is die vakkeuse opsies baie beperk.
    My dogter se vakke is soos volg: Afrikaans 1ste Taal, Engels 1ste Taal, Aardrykskunde, Biologie, Lewensoriëntering, Wiskunde en Gasvryheidstudie. Voor haar Gr. 11 jaar (hierdie jaar) het sy voet by stuk gehou dat sy iets in Toerisme wil gaan studeer. Maar nou stel sy baie belang om met diere te werk. Haar grootste probleem op die oomblik is die Wiskunde, sy sukkel baie daarmee en wil na Geletterdheid oorgaan, maar die meeste Tersiêre inrigtings vereis Wiskunde as vak en dan ook Natuur en Skeikunde in die rigting waarin sy graag op die oomblik wil ingaan. Tog voel ons as ouers dat daar ander beroepe ook daar buite moet wees waarin sy kan spesialiseer. Ons skooltjie bied ook nie toerisme as vak aan nie, daarom het sy vakke gelykstaande gevat en wat die meeste beroepe dalk kan regverdig. Kan u nie dalk raad gee oor waar sy ‘n toetsie kan skryf wat kan help met beroepskeuses nie? En watter beroepe beskikbaar is waar mens net Wiskunde Geletterdheid nodig het om te gaan studeer?

    • @Marina: Daar is baie beroepe en rigtings wat ‘n mens kan inslaan. Kyk ‘n bietjie deur verskillende FET kolleges se prospektusse en wat hulle matriek-vereistes is. Intussen moet sy voortbou op haar passies en kyk hoe sy haar voorliefdes kan kombineer om ‘n niche-vaardigheid vir haarself te ontwikkel.

      Ek sal altyd aanraai dat leerders eerder probeer volhard met Wiskunde, omdat jy daarmee analitiese denkvaardighede aanleer wat belangrik is in enige beroep. Dit gaan nie soseer oor die vakinhoud as die sistematiese, logiese probleemoplossingstrategieë wat jy aanleer nie.

      Wat toetse betref, raai ek julle aan om ‘n afspraak by ‘n professionele beroepsvoorligter te maak sodat julle aan die hand van die uitslae verdere gesprekke kan voer.

      Daar is goeie kwalifikasies by Universiteite wat tans ontwikkel word rondom bewaringsekologie en volhoubaarheid – dit kan lekker met toerisme gekombineer word!

  26. Middag my dogter moes nou vakke kies vir gr 10 hulle het haar getoes en die kode is SIC sy kan die volgende vakke kies toerisme lewenswetenskappe of sake studies,rekenaartoepaaings tegnologie ek is nie seker sy wil ‘n paramedic word kan u bietjie raad gee asb
    dankie joey

    • @joey: Jammer, ek kan nie raad gee nie. Ek is nie ‘n beroepsvoorligter nie. Maar dit sal dalk help as sy sistematies die ses vrae in die vorige blog post oor hierdie onderwerp vir haarself probeer beantwoord.

  27. Watse werk kan eka eendag doen as eka ni gewone wiskunde deur kom nie…Maar eka vat geletertyd wiskunde kan eka I goeie werk kry of ni

    • @zanelle: Wat is ‘n goeie werk? Wat wil jy maak met jou lewe? Wat wil jy bereik? Wiskunde maak vir jou baie meer studie-opsies oop, maar dit verseker jou nie ‘n “goeie” werk nie.

  28. werushca meyer on 08 August 2013
    Ek wil graag dans en drama gaan swot ek is in graad 10 en wil weet watter vakke ek nodig gaan he

  29. My dogter is in Graad 9 en moet vakkeuses doen.
    Haar aanlegtoetse beveel aan dat sy: ‘
    ‘n maatskaplike werkster
    ‘n verpleegster
    ‘n kleuterskool onderwyseres moet word.

    Watter vakke moet sy volgende jaar kies om van die beroepe te beoefen.

    dankie

    Isabel Swart

    • @Isabel: Dit hang af van wáár jou dogter eendag gaan studeer en wat die betrokke se instelling se toelatingsvereistes gaan wees. Universiteite vereis dikwels Wiskunde as skoolvak. Vir mediese beroepe sal Lewens- en Fisiese Wetenskappe ‘n goeie onderbou verskaf; vir sosiaal-maatskaplike beroepe sal tale (veral ‘n Afrika-taal) goed wees, sowel as vakke wat jou help om die samelewing beter te verstaan, soos bv. Geskiedenis.