Monthly Archives: Mei 2010

Digterwordende sketse

Standaard

As deel van die Kreatiewe Skryfonderrig-kursus wat ek ongereeld help onderrig, woon ek en Estelleke een keer per maand, saam met sowat agt ander pelgrims, ‘n kreatiewe skryf-kring onder leiding van oudprofessor, dr Dorian Haarhoff, by.

Hy fasiliteer die skryfproses-proses waar die eindproduk nie soseer die belangrikste is nie, maar die wegmymering van jou gedagtes na ‘n onderbewuste skeppendheid wat jy ontsluit.  In laas Woensdag se oefening het hy ons twee-twee mekaar laat skets, linkshandig, terwyl hy agtergrondpoësie lees; waarná ons oorgegaan het in onredigerende skryfwerk.

Hierso is my resultaat van daardie aand:

>>

Digterwordende skets

vir Mariëtte

met my dom hand

genetwerk aan my lomp verstand

skets ek jou –

per ongeluk ’n aanklag –

met elke lyn:

wat spits was, word krom; wat glad is, verplooi

en hoe meer ek probeer keer, hoe meer ver-

weer jou gesig onlewendig.

 

 …en nou,

nou ná die skets

skryf ek jou ’n houtskool-gedig

maar ai, met die rugkant van my hand

genetwerk aan die ánder verstand wat –

per ongeluk soos ek skryf – stilsta-

dig die lyf van die gedig weg-

vryf:

 

die woorde hang in die lug     ’n poeierige nagedagtenis

’n asem wat uiteindelik          en heel geleidelik sagswart                verdamp.

>>

Advertisements

Om te yk én te vernuwe

Standaard

Prosesse by groot burokratiese instansies moet geyk word.  Prosedures moet vasgelê, herhaal en verfyn word.  Sodat die ratte van die masjien glad kan hardloop.

Dieselfde geld wanneer jy voorgraads klasgee: Aanvanklik het jy nuwe notas en baie idees, maar mettertyd verfyn jy jou loskop-denke tot geykte lesse wat logieserwys suksesvol op mekaar volg.

Maar “yking”, of om “geyk te wees” word ook in ‘n negatiewe sin gebruik: dit is inderdaad onoorspronklik of afgesaag om ‘n geykte uitdrukking te gebruik.

En as ‘n dosent of ‘n onderwyser vergeelde notas uitdeel en nooit nuwe onderrigmetodes gebruik nie, kan dit baie frustrerend wees, veral vir ‘n 2.0 generasie.

* * *

Reglyning teenoor “yking” staan “vernuwing”, wat inherent ‘n chaotiese opsie is: om iets nuuts te skep, of om prosesse op ‘n nuwe wyse te bestuur…  Noodwendig veroorsaak dit verwarring en ontwrig diegene wat gewoond is aan die ritme of roetine van ‘n geykte manier van doen.

Enige vernuwingsopsies laat vrae ontstaan: Hoekom moet ons verander? Why change something that ain’t broke?  Maar dit skep vir kreatiewe siele weer ‘n asemhalingsruimte waar hulle uiteindelik kan vryer rondbeweeg met idees wat buite die grense van die geykte prosedures loop.

Dit gee jou kans om aan te pas by veranderende tye sodat jy met opgedateerde metodes die gewensde uitkomstes kan bereik, sodat jy jou werk kan streamline en produktiewer wees.  Sodat jy selfs jou uitkomste kan heroorweeg en moontlik wysig.

* * *

Dié spanning tussen yking en vernuwing moet ‘n mens verstaan.  Jy moet verstaan dat daar in, sowel liefdesverhoudings as bestuursprosesse, fases van yking en vernuwing afwisselend (en soms gelyktydig) plaasvind.

* * *

Deur nét terug te val op die bekende, omdat veranderingsbestuur juis ongemaklik is, is dwaas.  Dan raak jy die ou onderwyser met die geel notas in die klas.

Netso is om nét te wil verander die heeltyd, sonder om tyd te gee vir die veranderinge om getoets, gemeet en verfyn te word, ook onverantwoordelik.  Dan tree jy bloot impulsief op, en veral in ‘n groterige organisasie, veroorsaak dit wantroue in die hele idee van vernuwing.  Dan doen jy meer skade as goed.

* * *

Vandaar die beweging in die vorige eeu vanaf transaksionele leierskapstyle na transformasionele leierskap – vanaf operasionele bestuur na veranderingsbestuur.

As jy dié wisselende fases sensitief en kreatief kan begelei, dan doen jy goed.  As jy stagneer wanneer jy moet vernuwe, of vernuwe wanneer jy moet yk, dan doen jy sleg.

A change is as good as a holiday, sê die geykte uitdrukking.